Bổ sung trường hợp kê khai trên tờ khai thuế GTGT mẫu 01/GTGT là một trong những nội dung doanh nghiệp cần cập nhật khi hiệu lực Thông tư 89/2026/TT-BTC bắt đầu áp dụng. Việc hiểu đúng các trường hợp kê khai chỉ tiêu 37 và chỉ tiêu 38, cũng như quy trình thực hiện trên HTKK, sẽ giúp kế toán hạn chế sai sót, tránh điều chỉnh nhiều lần và giảm rủi ro khi cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra.

Vì sao doanh nghiệp cần quan tâm đến việc bổ sung trường hợp kê khai trên tờ khai thuế GTGT mẫu 01/GTGT?

Thông tư 89/2026/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/07/2026 đã thay đổi nhiều nội dung liên quan đến hồ sơ khai thuế GTGT. Trong đó, nội dung được cộng đồng kế toán quan tâm nhất là bổ sung trường hợp kê khai trên tờ khai thuế GTGT mẫu 01/GTGT, đặc biệt liên quan đến kê khai chỉ tiêu 37-38 mẫu 01/GTGT.

Trước đây, nhiều doanh nghiệp chỉ sử dụng hai chỉ tiêu này khi điều chỉnh sai sót hóa đơn đầu vào hoặc đầu ra. Tuy nhiên, quy định mới đã mở rộng phạm vi áp dụng, giúp phản ánh chính xác hơn các khoản điều chỉnh phát sinh trong kỳ khai thuế.

Việc kê khai tờ khai thuế GTGT Thông tư 89/2026/TT-BTC đúng ngay từ đầu không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thời gian xử lý hồ sơ mà còn hạn chế rủi ro bị cơ quan thuế yêu cầu giải trình hoặc kê khai bổ sung.

Thông tư 89/2026/TT-BTC bổ sung những trường hợp nào?

Một điểm đáng chú ý của bổ sung trường hợp kê khai chỉ tiêu 37-38 là mở rộng phạm vi ghi nhận các khoản điều chỉnh phát sinh trong quá trình kê khai thuế.

Theo hướng dẫn mới, ngoài các trường hợp điều chỉnh hóa đơn sai sót đã được áp dụng trước đây, doanh nghiệp còn phải kê khai khi phát sinh các tình huống làm thay đổi số thuế GTGT đầu vào hoặc đầu ra đã kê khai ở kỳ trước nhưng chưa thuộc trường hợp lập hồ sơ khai bổ sung.

Điều này giúp số liệu trên tờ khai phản ánh đúng bản chất giao dịch tại thời điểm phát sinh điều chỉnh, đồng thời thống nhất với dữ liệu hóa đơn điện tử và cơ sở dữ liệu quản lý thuế.

Đây cũng là lý do kế toán cần cập nhật chỉ tiêu 37 mẫu 01/GTGT Thông tư 89 và chỉ tiêu 38 tờ khai thuế GTGT trước khi lập hồ sơ kê khai kỳ đầu tiên theo quy định mới.

Ý nghĩa của chỉ tiêu 37 và chỉ tiêu 38 trên mẫu 01/GTGT

Hai chỉ tiêu này được thiết kế nhằm phản ánh các khoản điều chỉnh phát sinh ảnh hưởng đến số thuế GTGT được khấu trừ hoặc số thuế phải nộp.

Chỉ tiêu 37 thường ghi nhận các khoản điều chỉnh làm tăng nghĩa vụ thuế hoặc giảm số thuế GTGT được khấu trừ.

Trong khi đó, chỉ tiêu 38 tờ khai thuế GTGT phản ánh các khoản điều chỉnh theo chiều ngược lại, tức làm giảm nghĩa vụ thuế hoặc tăng số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ theo quy định.

Việc xác định đúng bản chất của từng khoản điều chỉnh là yếu tố quan trọng hơn việc chỉ ghi đúng chỉ tiêu. Nếu lựa chọn sai chỉ tiêu, doanh nghiệp có thể làm sai lệch số thuế phải nộp của kỳ hiện tại, kéo theo việc phải giải trình hoặc khai bổ sung sau này.

Những trường hợp thường gặp phải kê khai chỉ tiêu 37-38

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp phát sinh điều chỉnh sau khi đã nộp tờ khai thuế.

Phổ biến nhất là điều chỉnh hóa đơn sai sót chỉ tiêu 37 38 khi hóa đơn điện tử được lập thay thế hoặc điều chỉnh làm thay đổi số thuế GTGT đã kê khai.

Một trường hợp khác liên quan đến kê khai mua trả chậm trả góp từ 5 triệu theo quy định mới. Khi hồ sơ thanh toán bổ sung đáp ứng đầy đủ điều kiện khấu trừ, doanh nghiệp cần xác định đúng thời điểm điều chỉnh trên tờ khai để đảm bảo quyền khấu trừ thuế.

Ngoài ra, doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi phương pháp tính thuế GTGT chỉ tiêu 37 cũng cần rà soát các khoản điều chỉnh phát sinh trong giai đoạn chuyển tiếp nhằm đảm bảo số liệu khớp với phương pháp mới đang áp dụng.

Mỗi trường hợp đều có bản chất kế toán và thuế khác nhau. Do đó, việc đánh giá giao dịch trước khi lựa chọn chỉ tiêu kê khai là bước không nên bỏ qua.

Checklist hướng dẫn kê khai chỉ tiêu 37-38 trên HTKK

Để hạn chế sai sót khi kê khai tờ khai thuế GTGT Thông tư 89/2026/TT-BTC, doanh nghiệp nên áp dụng quy trình kiểm tra theo từng bước thay vì nhập liệu trực tiếp.

Bước 1: Xác định giao dịch phát sinh có thuộc trường hợp điều chỉnh hay không.

Bước 2: Đối chiếu hóa đơn điện tử, chứng từ thanh toán và hồ sơ liên quan.

Bước 3: Xác định khoản điều chỉnh làm tăng hay giảm nghĩa vụ thuế.

Bước 4: Chọn đúng chỉ tiêu 37 mẫu 01/GTGT Thông tư 89 hoặc chỉ tiêu 38 tờ khai thuế GTGT theo bản chất nghiệp vụ.

Bước 5: Kiểm tra lại số thuế GTGT được khấu trừ và số thuế phải nộp sau điều chỉnh.

Bước 6: Đối chiếu dữ liệu với sổ kế toán và hệ thống hóa đơn điện tử trước khi nộp tờ khai.

Quy trình này đặc biệt hữu ích với doanh nghiệp có nhiều giao dịch điều chỉnh hoặc thường xuyên phát sinh hóa đơn thay thế.

Những rủi ro doanh nghiệp thường gặp

Sai sót phổ biến nhất là nhầm lẫn giữa điều chỉnh trong kỳ và khai bổ sung hồ sơ của kỳ trước.

Nhiều kế toán đưa toàn bộ khoản điều chỉnh vào hồ sơ khai bổ sung trong khi theo quy định mới chỉ cần phản ánh tại kê khai chỉ tiêu 37-38 mẫu 01/GTGT.

Một lỗi khác là chưa cập nhật hiệu lực Thông tư 89/2026/TT-BTC, dẫn đến vẫn áp dụng hướng dẫn cũ khi lập tờ khai.

Đối với các doanh nghiệp có nhiều chi nhánh hoặc nhiều bộ phận kế toán, việc thiếu quy trình kiểm soát nội bộ còn làm tăng nguy cơ ghi nhận trùng hoặc bỏ sót giao dịch điều chỉnh.

Nếu sai sót ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế, doanh nghiệp có thể phải khai bổ sung, nộp tiền chậm nộp và giải trình với cơ quan thuế.

Khuyến nghị dành cho CFO và kế toán trưởng

Từ góc độ quản trị, việc cập nhật bổ sung trường hợp kê khai trên tờ khai thuế GTGT mẫu 01/GTGT không chỉ là thay đổi kỹ thuật kê khai mà còn liên quan trực tiếp đến kiểm soát rủi ro thuế.

CFO và kế toán trưởng nên rà soát lại quy trình xử lý hóa đơn điều chỉnh, cập nhật hướng dẫn nội bộ về điều chỉnh hóa đơn sai sót chỉ tiêu 37 38, đồng thời kiểm tra khả năng tương thích của phần mềm kế toán và HTKK với quy định mới.

Đối với doanh nghiệp phát sinh nhiều giao dịch mua bán trả chậm hoặc chuyển đổi phương pháp tính thuế, nên xây dựng checklist kiểm soát trước khi khóa sổ và lập tờ khai hàng tháng để hạn chế sai sót ngay từ đầu.

FAQs - Những câu hỏi thường gặp 

1. Chỉ tiêu 37 và 38 có phải lúc nào cũng kê khai cùng nhau không?
Không. Việc sử dụng chỉ tiêu nào phụ thuộc vào bản chất khoản điều chỉnh làm tăng hoặc giảm nghĩa vụ thuế.

2. Điều chỉnh hóa đơn điện tử có luôn phải kê khai chỉ tiêu 37-38?
Không phải mọi trường hợp. Doanh nghiệp cần xác định hình thức điều chỉnh theo quy định và ảnh hưởng của giao dịch đến số thuế đã kê khai.

3. Doanh nghiệp chuyển đổi phương pháp tính thuế có phải rà soát chỉ tiêu 37?
Có. Khi chuyển đổi phương pháp tính thuế GTGT chỉ tiêu 37, doanh nghiệp cần đánh giá toàn bộ các khoản điều chỉnh còn tồn đọng để kê khai đúng.

4. Khi nào áp dụng quy định mới?
Các hướng dẫn thực hiện theo hiệu lực Thông tư 89/2026/TT-BTC được áp dụng từ ngày văn bản có hiệu lực theo quy định.

5. Kế toán cần chuẩn bị gì trước kỳ kê khai đầu tiên?
Nên cập nhật phần mềm HTKK, rà soát quy trình xử lý hóa đơn điều chỉnh và đào tạo nhân sự về kê khai chỉ tiêu 37-38 mẫu 01/GTGT theo hướng dẫn mới.

Việc bổ sung trường hợp kê khai trên tờ khai thuế GTGT mẫu 01/GTGT là thay đổi quan trọng trong Thông tư 89/2026/TT-BTC, tác động trực tiếp đến quy trình kê khai thuế của doanh nghiệp. Hiểu đúng bản chất chỉ tiêu 37 và chỉ tiêu 38, xây dựng checklist kiểm soát nội bộ và cập nhật kịp thời quy định mới sẽ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro kê khai sai, nâng cao chất lượng quản trị thuế và sẵn sàng đáp ứng yêu cầu kiểm tra của cơ quan quản lý.