Kiểm toán nội bộ

Kiểm toán nội bộ là công cụ quản trị không thể thiếu giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro, bảo vệ tài sản và đảm bảo các quy trình vận hành được thực thi đúng thiết kế. Trong bối cảnh doanh nghiệp tăng trưởng nhanh, mở rộng quy mô hoặc phân quyền sâu, việc chỉ dựa vào báo cáo kế toán là chưa đủ để Ban lãnh đạo yên tâm ra quyết định.

Khác với tư duy “soi lỗi”, kiểm toán nội bộ hiện đại đóng vai trò như một đối tác chiến lược, giúp doanh nghiệp nhìn rõ những lỗ hổng tiềm ẩn trong hệ thống quản trị tài chính, vận hành và kiểm soát nội bộ, từ đó chủ động phòng ngừa thay vì xử lý hậu quả.

Vì sao kiểm toán nội bộ ngày càng quan trọng với doanh nghiệp?

Khi doanh nghiệp mở rộng, số lượng giao dịch tăng nhanh, quy trình phức tạp hơn và quyền hạn được phân tán cho nhiều cấp quản lý. Đây cũng là lúc rủi ro sai sót, gian lận và thất thoát tài sản bắt đầu xuất hiện nếu không có cơ chế giám sát độc lập.

Kiểm toán nội bộ giúp Ban lãnh đạo trả lời những câu hỏi cốt lõi: quy trình đã ban hành có đang được tuân thủ hay không, dữ liệu tài chính có phản ánh đúng thực tế, các chốt kiểm soát hiện tại có đủ mạnh để ngăn ngừa rủi ro. Thông qua kiểm toán nội bộ, doanh nghiệp không chỉ phát hiện sai lệch mà còn hiểu được nguyên nhân gốc rễ để cải tiến hệ thống.

Kiểm toán nội bộ không chỉ là kiểm tra, mà là nâng cấp quản trị

Một sai lầm phổ biến là xem kiểm toán nội bộ như một hoạt động kiểm tra định kỳ mang tính hình thức. Trên thực tế, kiểm toán nội bộ hiệu quả tập trung vào việc đánh giá tính phù hợp của hệ thống quản trị với chiến lược kinh doanh hiện tại.

Khi thị trường thay đổi, mô hình kinh doanh chuyển dịch, các quy trình cũ có thể trở nên lạc hậu và tạo ra điểm nghẽn. Kiểm toán nội bộ giúp doanh nghiệp rà soát toàn diện, đảm bảo hệ thống quản trị tài chính và vận hành luôn “chạy đúng nhịp” với chiến lược tăng trưởng.

Giá trị cốt lõi mà dịch vụ kiểm toán nội bộ mang lại

Kiểm toán nội bộ mang lại giá trị lâu dài thay vì lợi ích ngắn hạn. Doanh nghiệp có thể giảm đáng kể rủi ro thất thoát, sai phạm và chi phí khắc phục hậu quả. Quan trọng hơn, Ban lãnh đạo có được sự minh bạch cần thiết để ra quyết định dựa trên dữ liệu đáng tin cậy.

Thông qua các khuyến nghị cải tiến, kiểm toán nội bộ còn giúp tối ưu quy trình phối hợp giữa các phòng ban, nâng cao hiệu suất vận hành và xây dựng văn hóa tuân thủ trong toàn doanh nghiệp. Đây chính là nền tảng để doanh nghiệp phát triển bền vững, đặc biệt trong giai đoạn chuẩn hóa quản trị hoặc chuẩn bị gọi vốn.

Quy trình cung cấp dịch vụ kiểm toán nội bộ chuyên nghiệp

1. Khảo sát và lập kế hoạch kiểm toán
Tiếp cận doanh nghiệp, tìm hiểu mô hình kinh doanh, cấu trúc tổ chức và các quy trình hiện tại. Đánh giá rủi ro để xác định các khu vực trọng yếu như tài chính, mua hàng, bán hàng, nhân sự. Thống nhất phạm vi, thời gian và nhân sự thực hiện với Ban lãnh đạo.

2. Kiểm tra và thu thập bằng chứng
Đối chiếu thực tế vận hành với các quy định, quy trình đã ban hành. Phỏng vấn trực tiếp các nhân sự chủ chốt, rà soát chứng từ, hóa đơn, hợp đồng và dữ liệu trên hệ thống.

3. Đánh giá và phân tích lỗ hổng
Xác định các sai lệch so với quy trình, phân tích nguyên nhân do con người, công cụ hay hệ thống. Đánh giá rủi ro tồn đọng và mức độ ảnh hưởng nếu không khắc phục kịp thời.

4. Lập báo cáo và tư vấn giải pháp
Trình bày rõ các phát hiện và mức độ nghiêm trọng. Đề xuất cải tiến quy trình, thiết lập chốt kiểm soát mới nhằm ngăn ngừa tái diễn và nâng cao hiệu quả vận hành.

5. Giám sát sau kiểm toán
Theo dõi quá trình khắc phục, hỗ trợ đào tạo và điều chỉnh hệ thống nếu cần để đảm bảo kiến nghị được thực thi hiệu quả.

Kiểm toán nội bộ gắn liền với tư vấn quản trị tài chính

Điểm khác biệt của dịch vụ kiểm toán nội bộ hiện đại là không tách rời khỏi bức tranh tư vấn quản trị tài chính tổng thể. Mỗi phát hiện kiểm toán đều được đặt trong mối liên hệ với dòng tiền, chi phí, hiệu quả sử dụng nguồn lực và mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp.

Thay vì chỉ “chỉ ra lỗi”, kiểm toán nội bộ đóng vai trò như một phần của hệ sinh thái quản trị, giúp doanh nghiệp hoàn thiện cấu trúc kiểm soát nội bộ, nâng cao chất lượng báo cáo quản trị và hỗ trợ Ban lãnh đạo ra quyết định chính xác hơn.

Giải đáp nhanh câu hỏi khách hàng quan tâm nhất về kiểm toán nội bộ

1. Doanh nghiệp đã có bộ phận Kế toán thì có cần Kiểm toán nội bộ không?
   Có. Kế toán là bộ phận thực thi (ghi chép giao dịch), trong khi Kiểm toán nội bộ (KTNB) là bộ phận giám sát độc lập. KTNB giúp Ban lãnh đạo kiểm tra xem Kế toán có làm đúng quy định không, đồng thời rà soát cả các bộ phận khác như Kho, Bán hàng, Nhân sự... nơi mà Kế toán thường không can thiệp sâu vào quy trình vận hành.

2. Kiểm toán nội bộ khác gì với Kiểm toán độc lập (kiểm toán Báo cáo tài chính năm)?
   Kiểm toán độc lập tập trung vào việc xác nhận tính trung thực của số liệu tài chính để phục vụ bên thứ ba (Thuế, Ngân hàng, Cổ đông). Trong khi đó, KTNB tập trung vào quản trị rủi ro và hiệu quả vận hành nội bộ. KTNB giúp bạn phát hiện lỗi sai ngay từ khi nó mới phát sinh, thay vì đợi đến cuối năm khi mọi sự đã rồi.

3. Dịch vụ này có làm gián đoạn hoạt động hằng ngày của nhân viên công ty tôi không?
   Chúng tôi cam kết tối thiểu hóa sự ảnh hưởng. Quy trình làm việc được lập kế hoạch chi tiết, phối hợp lịch hẹn phỏng vấn và gửi danh mục hồ sơ cần chuẩn bị từ trước. Phần lớn công việc rà soát dữ liệu được thực hiện trên hệ thống và hồ sơ cung cấp, chỉ làm việc trực tiếp khi cần xác minh các vấn đề trọng yếu.

4. Chi phí thuê dịch vụ kiểm toán nội bộ được tính như thế nào?
   Chi phí được thiết kế linh hoạt dựa trên: Quy mô doanh nghiệp, số lượng chi nhánh, độ phức tạp của các quy trình và tần suất kiểm tra (hàng tháng, hàng quý hay theo vụ việc). Chúng tôi sẽ báo giá chi tiết sau khi khảo sát sơ bộ để đảm bảo mức phí tối ưu so với lợi ích ngăn ngừa thất thoát mà dịch vụ mang lại.

5. Kết quả kiểm toán có được bảo mật tuyệt đối không?
   Đây là nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp cốt lõi của chúng tôi. Mọi thông tin về số liệu, quy trình và các sai phạm phát hiện được đều được cam kết bảo mật bằng hợp đồng pháp lý. Báo cáo chỉ được gửi đích danh cho những người có thẩm quyền mà doanh nghiệp đã chỉ định.

6. Tần suất thực hiện kiểm toán nội bộ bao lâu một lần là tốt nhất?
   Tùy vào quy mô và mức độ rủi ro. Tuy nhiên, phổ biến nhất là định kỳ hàng quý để đảm bảo tính kịp thời. Với các doanh nghiệp đang trong giai đoạn tăng trưởng nóng hoặc mới thay đổi hệ thống vận hành, việc kiểm tra hàng tháng là cần thiết để điều chỉnh ngay các lỗ hổng mới phát sinh.

7. Công ty có hỗ trợ chúng tôi sửa đổi lại quy trình sau khi phát hiện lỗi không?
   Có. Khác với các đơn vị kiểm toán chỉ dừng lại ở việc chỉ ra lỗi, chúng tôi đồng hành cùng bạn trong việc tư vấn giải pháp. Dựa trên lỗ hổng phát hiện được, chuyên gia của chúng tôi sẽ đề xuất cách điều chỉnh quy trình, thiết lập các chốt kiểm soát mới để hệ thống vận hành trơn tru và an toàn hơn.

8. Dịch vụ có giúp doanh nghiệp phát hiện được các hành vi gian lận tài chính tinh vi không?
   Có. Bằng nghiệp vụ chuyên sâu và các kỹ thuật đối soát chéo dữ liệu (data analytics), chúng tôi có khả năng nhận diện các dấu hiệu bất thường, các giao dịch đáng ngờ hoặc sự thông đồng giữa các bộ phận mà mắt thường hoặc quản lý trực tiếp khó lòng nhận ra.

9. Làm sao để nhân viên của tôi phối hợp tốt mà không có tâm lý bị "soi mói"?
   Chúng tôi tiếp cận theo hướng "Đối tác đồng hành". Trước khi bắt đầu, chúng tôi sẽ phối hợp cùng Ban lãnh đạo để truyền thông rằng: Kiểm toán không phải để "vạch lá tìm sâu" phạt nhân viên, mà là để bảo vệ nhân viên khỏi những sai sót hệ thống và giúp công việc của họ trở nên minh bạch, hiệu quả hơn.

10. Báo cáo kiểm toán nội bộ sẽ được gửi cho ai trong doanh nghiệp?
    Để đảm bảo tính khách quan và quyền lực của kiểm toán, báo cáo thường được gửi trực tiếp cho Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát hoặc Tổng giám đốc. Điều này đảm bảo các kiến nghị cải biên hệ thống sẽ được thực thi một cách nghiêm túc từ cấp cao nhất.

Khi nào doanh nghiệp nên triển khai kiểm toán nội bộ?

Doanh nghiệp nên triển khai kiểm toán nội bộ khi bắt đầu mở rộng quy mô, có nhiều chi nhánh, hoặc khi Ban lãnh đạo cảm thấy khó kiểm soát hoạt động thực tế thông qua báo cáo. Đây cũng là bước chuẩn bị cần thiết trước khi gọi vốn, tái cấu trúc hoặc chuyển giao quyền điều hành.

Việc thực hiện kiểm toán nội bộ sớm giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí khắc phục sai sót và tránh những rủi ro pháp lý, tài chính có thể phát sinh trong tương lai.

Đừng đợi đến khi sai sót trở thành thiệt hại. Kiểm toán nội bộ chính là “lá chắn” giúp doanh nghiệp bạn phát hiện rủi ro sớm, tối ưu hệ thống và vận hành an toàn. Liên hệ ngay để được khảo sát kiểm toán nội bộ ban đầu miễn phí và  báo cáo đánh giá rủi ro và lộ trình tối ưu hóa quản trị phù hợp với doanh nghiệp của bạn!