1. Tổng quan thị trường

• Công suất lắp đặt: Việt Nam tiếp tục là một trong những quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về công suất lắp đặt năng lượng tái tạo. Đặc biệt, công suất điện mặt trời đã tăng trưởng ấn tượng trong giai đoạn trước năm 2025, đặc biệt là điện mặt trời áp mái.

• Cơ cấu nguồn điện: Đến đầu năm 2025, tỷ trọng năng lượng tái tạo trong tổng sản lượng điện toàn hệ thống đã đạt mức đáng kể. Cụ thể, trong Quý I/2025, năng lượng tái tạo chiếm 16% tổng sản lượng điện toàn hệ thống. Điều này cho thấy sự dịch chuyển đáng kể từ các nguồn năng lượng hóa thạch sang năng lượng sạch.

• Thị trường điện mặt trời:

  • Điện mặt trời áp mái: Tiếp tục tăng trưởng, nhưng với tốc độ chậm lại do chờ đợi các cơ chế chính sách mới.

  • Điện mặt trời trang trại: Các dự án mới hầu như không phát triển do cơ chế giá FIT đã kết thúc và vướng mắc trong việc đàm phán giá với EVN.

• Thị trường điện gió:

  • Điện gió trên bờ: Công suất tiếp tục tăng, nhưng việc kết nối vào lưới điện gặp nhiều khó khăn.

  • Điện gió ngoài khơi: Mới ở giai đoạn đầu phát triển, với tiềm năng lớn nhưng chi phí đầu tư cao và chính sách chưa rõ ràng.

2. Những điểm nhấn nổi bật

• Chính sách mới được ban hành: Các nghị định quan trọng về phát triển điện năng lượng tái tạo và năng lượng mới (Nghị định 58/2025/NĐ-CP) đã được ban hành và có hiệu lực từ tháng 3/2025, mang lại "cú hích" cho ngành.

• Quy hoạch điện VIII: Việc phê duyệt Quy hoạch tổng thể năng lượng quốc gia (Quyết định 893/QĐ-TTg năm 2023) đã định hướng rõ ràng cho sự phát triển năng lượng tái tạo đến năm 2030 và tầm nhìn 2050.

• Chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP): Việt Nam cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050, với mục tiêu tỷ trọng năng lượng tái tạo trong tổng năng lượng sơ cấp đạt 15–20% vào năm 2030.

3. Thách thức lớn đang tồn tại

• Hạ tầng truyền tải: Hạn chế về năng lực lưới điện là thách thức lớn nhất, dẫn đến nhiều dự án năng lượng tái tạo không thể phát công suất tối đa.

• Khung pháp lý: Mặc dù đã có các nghị định mới, việc hoàn thiện cơ chế giá điện, hợp đồng mua bán điện trực tiếp (DPPA), và thủ tục đầu tư vẫn còn nhiều vướng mắc.

• Vốn đầu tư: Chi phí đầu tư ban đầu cho các dự án năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió ngoài khơi, rất lớn, trong khi rủi ro chính sách vẫn khiến các nhà đầu tư e ngại.

Triển vọng ngành năng lượng tái tạo Việt Nam đến năm 2030

1. Các yếu tố thúc đẩy

• Quy hoạch điện VIII: Định hướng chiến lược phát triển năng lượng tái tạo mạnh mẽ, đặc biệt là điện gió ngoài khơi và năng lượng mặt trời.

• Mục tiêu Net Zero 2050: Cam kết quốc tế này sẽ tiếp tục là động lực mạnh mẽ để chính phủ ưu tiên phát triển năng lượng sạch.

• Nhu cầu điện tăng cao: Dự kiến tăng trưởng kinh tế cao sẽ kéo theo nhu cầu điện lớn, tạo cơ hội cho năng lượng tái tạo mở rộng.

• Hợp tác quốc tế: Việc tận dụng các Hiệp định thương mại tự do và sự hỗ trợ từ các đối tác quốc tế (JETP) sẽ giúp Việt Nam tiếp cận công nghệ và vốn.

2. Xu hướng phát triển

• Điện gió ngoài khơi: Dự kiến sẽ có những bước đột phá mạnh mẽ sau năm 2025, trở thành nguồn cung điện chính trong tương lai.

• Điện mặt trời áp mái: Sẽ được thúc đẩy trở lại với cơ chế chính sách mới, trở thành nguồn cung phân tán quan trọng cho lưới điện.

• Hydro xanh: Mục tiêu phát triển sản xuất hydro xanh với công suất lớn vào năm 2030 (100–200 nghìn tấn/năm) sẽ mở ra một lĩnh vực mới trong ngành năng lượng tái tạo.

• Lưới điện thông minh và lưu trữ năng lượng: Các giải pháp về lưới điện thông minh, hệ thống lưu trữ điện năng (BESS) sẽ được đầu tư mạnh để giải quyết bài toán tích hợp năng lượng tái tạo không ổn định.